Heb je soms het gevoel dat je zicht net niet helemaal scherp is? Misschien merk je het pas echt als je ’s avonds autorijdt en lichtjes last hebt van halo’s rondom lantaarnpalen. Of misschien zie je rechte lijnen als een beetje gebogen. Als dit je bekend voorkomt, is de kans groot dat je weleens gehoord hebt van astigmatisme. Dit is een veelvoorkomende oogafwijking. Maar wat houdt zo’n astigmatismetest precies in? En waarom is het zo belangrijk om dit te laten controleren?
Wat is astigmatisme eigenlijk?
Laten we eerst even stilstaan bij wat astigmatisme is. Het is geen ziekte, maar een brekingsfout van jouw oog. Stel je jouw hoornvlies voor, het heldere voorste deel van je oog. Bij een perfect zicht is dit hoornvlies net zo bol als de bovenkant van een perfect ronde basketbal. Lichtstralen vallen dan precies op één punt op je netvlies, wat zorgt voor scherp zicht.
Bij astigmatisme is het hoornvlies echter meer ovaal gevormd, een beetje zoals een rugbybal. Hierdoor buigen de lichtstralen die binnenkomen niet allemaal op één punt. Ze breken op verschillende manieren. Het gevolg? Je ziet het beeld wazig of vervormd, zowel dichtbij als veraf. Je kunt je afvragen: wat is een cilinder bij oogmeting?
Die ‘cilinder’ in de oogmeting is precies de waarde die aangeeft hoe sterk jouw astigmatisme is. Het beschrijft de mate waarin jouw hoornvlies afwijkt van de perfecte bolvorm. Het is een stukje van de puzzel om jouw ideale brilsterkte of contactlenzen te bepalen.
Waarom een astigmatismetest doen?
Je denkt misschien: ‘Ik zie redelijk goed, is het echt nodig om een uitgebreide oogmeting met cilinder te doen?’ Het antwoord is ja. Zelfs een lichte vorm van astigmatisme kan op den duur vermoeiend zijn voor je ogen.
Je ogen proberen constant te compenseren voor de onduidelijkheid. Dit constante ‘moeten focussen’ leidt vaak tot klachten die je niet direct aan je zicht koppelt. Misschien herken je deze signalen:
- Hoofdpijn, vooral na langdurig lezen of beeldschermwerk.
- Vermoeide ogen aan het einde van de dag.
- Moeite met het lezen van kleine letters in slechte lichtomstandigheden.
- Dubbelzien of wazige randen rond objecten.
Door tijdig jouw oogsterkte controleren en specifiek te laten testen op astigmatisme, voorkom je deze ongemakken. Je geeft je ogen de rust die ze verdienen. Bovendien kan ongediagnosticeerd astigmatisme je rijprestaties beïnvloeden, vooral ’s nachts.
Hoe verloopt een professionele astigmatismetest?
Je vraagt je misschien af wat je kunt verwachten als je een afspraak maakt voor een grondige oogmeting. Een oogmeting voor astigmatisme is een standaard, maar cruciaal onderdeel van een volledig oogonderzoek.
De autorefractie: de eerste stap
Vaak begint het met een geautomatiseerd apparaat, de refractometer. Je kijkt door een reeks lenzen en je geeft aan wat beter of slechter kijkt. Dit geeft de optometrist of oogarts een eerste, objectieve schatting van je sterkte. Dit noemen we de refractie.
De subjectieve meting: jouw input telt
Dit is het meest interactieve deel. Hier test de specialist jouw zicht. Hij of zij gebruikt een foropter, een soort masker met verschillende glazen. Je krijgt vragen zoals: “Is dit scherper (optie 1) of is dat scherper (optie 2)?”
Cruciaal hierbij is het bepalen van de cilinderwaarde. De specialist draait verschillende cilinderglazen. Je helpt door aan te geven welk glas de lijnen in de testkaart het meest recht en helder maakt. Dit proces helpt bij het vinden van de juiste asrichting en sterkte van de cilinder. De specialist zoekt naar de precieze balans waarbij je scherp zien veraf en dichtbij ervaart.
VIDEO: Home Astigmatism Test (Astigmatism Dial)
De visualisatie met de projectiekaart
Om astigmatisme specifiek te meten, gebruikt de professional vaak speciale patronen. Je ziet bijvoorbeeld een waaier van lijnen die in verschillende richtingen lopen. Bij astigmatisme lijken sommige lijnen donkerder of scherper dan andere. Door deze lijnen zo gelijkmatig mogelijk te maken, bepaalt de specialist de exacte graad van de brekingsfout. Dit helpt bij het bepalen van de beste correctie voor cilinderglazen.
Zelf testen: wat kun je thuis al doen?
Hoewel een professionele meting onvervangbaar is, zijn er eenvoudige manieren om een indicatie te krijgen of je astigmatisme hebt. Dit zijn geen vervangingen voor een bezoek aan de opticien, maar ze wijzen je wel in de juiste richting voor een professionele oogcontrole.
Een bekende methode is het gebruik van een astigmatisme testkaart. Je kunt deze online vinden. Let wel op de omstandigheden:
- Ga op ongeveer een meter afstand zitten van je scherm.
- Zorg voor goede, gelijkmatige verlichting.
- Bedek eerst één oog met je hand en kijk dan met het andere oog naar de kaart.
- Herhaal dit voor het andere oog.
Wat zoek je? Je zoekt naar lijnen die in verschillende richtingen lopen (vaak een raster of een sterpatroon). Als je merkt dat sommige lijnen duidelijk donkerder, dikker of waziger lijken dan de lijnen die haaks op hen staan, dan heb je mogelijk astigmatisme. Je moet dan zeker een afspraak maken voor een optometrist afspraak.
Verschillende soorten astigmatisme
Astigmatisme komt niet in één vorm. Het wordt vaak ingedeeld op basis van hoe het afwijkende hoornvlies de lichtstralen focust ten opzichte van het netvlies.
Interessante websites
Hier is een samengestelde lijst van links die je alles vertellen over Astigmatism test.
Regelmatig astigmatisme (Regulair astigmatism)
Dit is de meest voorkomende vorm. Hierbij zijn de twee hoofdassen van het oog (de meridianen) loodrecht op elkaar. Het is het makkelijkst te corrigeren met een bril of contactlens.
Onregelmatig astigmatisme (Irregular astigmatism)
Bij deze vorm staan de twee hoofdassen niet perfect loodrecht op elkaar. Dit komt vaak na een oogoperatie, een oogletsel of door een aandoening zoals keratokonus. Dit is lastiger te corrigeren met standaard brillenglazen.
Binnen het reguliere type onderscheiden we nog:
- Myoop astigmatisme: De focuspunten liggen vóór het netvlies.
- Hypermetroop astigmatisme: De focuspunten liggen achter het netvlies.
- Gemengd astigmatisme: Eén meridiaan heeft een myope focus, de andere een hypermetrope focus.
Jouw opticien bepaalt tijdens de cilinderafwijking meten precies welke vorm jij hebt, zodat de beste corrigerende lens gekozen wordt.
Oplossingen na de diagnose
Als jouw astigmatismetest uitwijst dat je een cilinder nodig hebt, zijn er verschillende manieren om dit te verhelpen, zodat je weer helder en comfortabel kunt zien.
Brillenglazen met cilinder
Dit is de meest eenvoudige en populaire oplossing. De brillenglazen hebben een specifieke kromming op bepaalde assen om het licht te corrigeren voordat het je oog bereikt. Wanneer je nieuwe glazen bestelt, is de cilinderwaarde een vast onderdeel van je recept.
Torische contactlenzen
Voor wie liever geen bril draagt, zijn er speciale contactlenzen. Deze lenzen noem je torische lenzen. Ze zijn ontworpen om te draaien totdat ze precies op de juiste positie zitten om jouw astigmatisme te corrigeren. Het aanmeten van torische lenzen voor astigmatisme vereist nauwkeurigheid, omdat de lens stabiel moet blijven zitten op je oog.
Refractieve chirurgie
Sommige mensen kiezen voor een definitievere oplossing. Laseren, zoals LASIK, kan het hoornvlies permanent zo aanpassen dat de onregelmatige kromming verdwijnt. Bespreek de mogelijkheden voor ooglaseren bij astigmatisme altijd met een gespecialiseerde oogarts.
Het is een kleine stap om je ogen professioneel te laten controleren. Jouw zicht is immers een van je belangrijkste zintuigen. Een simpele controle op wazig zien kan veel ongemak wegnemen.
*
Veelgestelde vragen over de astigmatismetest
Wat is de ideale sterkte voor astigmatisme?
Er is geen universeel ‘ideale’ sterkte. Het hangt af van hoe jouw ogen de breking verwerken. Een sterkte van 0.25 of 0.50 wordt vaak als zeer mild beschouwd. Bij hogere waarden, bijvoorbeeld boven de 1.50, wordt de wazigheid merkbaarder en is correctie vaak wenselijk.
Kan astigmatisme verergeren naarmate ik ouder word?
Ja, dit kan gebeuren. Hoewel de brekingsfout vaak stabiel blijft, kunnen veranderingen in de vorm van het hoornvlies, bijvoorbeeld door de ontwikkeling van staar (cataract), ervoor zorgen dat jouw astigmatisme verandert. Regelmatige controles zijn daarom belangrijk.
Moet ik een aparte test doen voor astigmatisme of is dit onderdeel van een normale oogmeting?
In de meeste gevallen is de meting van astigmatisme (de cilinder) een standaard en integraal onderdeel van een volledige oogmeting bij een opticien of optometrist. Zij gebruiken verschillende technieken om zowel de sferische sterkte als de cilinder nauwkeurig vast te stellen. Voor een volledig beeld van de balans en coördinatie van de ogen, wordt soms een gespecialiseerde test zoals de Head Impulse Test uitgevoerd, hoewel deze zich richt op de vestibulaire functie.
Zijn er risico’s verbonden aan het niet corrigeren van astigmatisme?
De grootste risico’s zijn vermoeidheid van de ogen, spanningshoofdpijn en in sommige gevallen lichte vermindering van de visuele prestaties. Het is niet schadelijk voor de gezondheid van je oog, maar het vermindert wel je dagelijks comfort en visuele kwaliteit.
